Af hverju forvarnir?

Ímyndið ykkur meðalstórt þorp sem liggur við árósa. Daglegt líf er í föstum skorðum, þar til dag einn er öskrað á hjálp. Þorpsbúar líta upp frá verkum sínum og sjá þá til manns sem kemur fljótandi niður ánna. Einn þorpsbúa, syndur eins og selur, hugsar sig ekki um heldur rífur sig úr vinnugallanum og hendir sér í ánna til bjargar manninum.

Björgunin gekk að óskum en varla var björgunarmaðurinn búinn að kasta mæðinni þegar aftur heyrist kallað á hjálp frá öðrum manni sem kom fljótandi niður ánna. Aftur rýkur björgunarmaðurinn af stað og hendir sér á nýjan leik í ánna. En á meðan á því stendur, heyrist í þriðja manninum kalla á hjálp.

Annar hugulsamur þorpsbúi tekur að sér að bjarga þessum manni. En hrópum á hjálp fer fjölgandi.

Áður en varir, snýst allur dagurinn hjá þorpsbúum um það að bjarga fólki úr ánni og annað venjubundið daglegt starf liggur niðri á meðan. Alltaf fjölgar þeim sem eru hjálpar þurfi en því miður þrátt fyrir mikla viðleitni þorpsbúa þá fjölgar þeim líka sem ekki verður hægt að bjarga.

Boðskapur þessarar sögu er á þá leið að þrátt fyrir mikla hetjudáð þorpsbúa til bjargar fólki í sárri neyð, þá datt engum þeirra í hug að komast að því af hverju svona margt fólk féll í ánna eða koma í veg fyrir það að það gerðist.Mögulegt er að björgunarstörf hefðu borið meiri árangur ef það hefði verið gert og eitthvað gert til þess að koma í veg fyrir það.

Um það snúast forvarnir. Að koma í veg fyrir slys og alls kyns vandamál.

Tökum höndum saman og borgum núna en ekki eftir á þegar skaðinn er skeður. Það er einfaldlega ódýrara að nýta sér tækifærið nú en margfalt dýrara þegar tækifærið er runnið úr manns greipum.

Ein lítil historía

Það er ekki úr vegi að rifja upp eina gamla sögu tengda sjávarútveginum fyrst að nýr sjávarútvegsráðherra Alþingis kemur úr röðum framsóknarmanna.

Einu sinni fóru tveir útgerðarmenn úr Garði á fund þáverandi sjávarútvegsráðherra framsóknarmanna, Halldórs Ásgrímssonar. Sem er ekki í frásögur færandi, nema hvað að umræðuefnið átti að vera umsókn þeirra um að fá snurvoðarleyfi í Faxaflóa fyrir báta í þeirra eigu, svokallað Bugtarleyfi á meðal þeirra sem þekkja til.

Ástæðan var einfaldlega sú að þeim sveið því að horfa upp á snurvoðarbáta frá Reykjavík og Keflavík, nánast skafa kálgarða þeirra Garðmanna og flytja aflann til vinnslu annars staðar.

Auðvitað synjaði Halldór þeim beiðninni, án allrar umhugsunar. Ástæðan sem hann gaf: Garðurinn væri ekki við Faxaflóa!

Tómstundamenntum þjóðina!

Eitt sinn þegar ég var að gramsa á internetinu vegna verkefnis sem ég þurfti að skila af mér í háskólanáminu, þá rakst ég á frétt í Viðskiptablaðinu frá 1. janúar 2010 og nefnist "Kostnaður vegna öldrunar hleðst upp" og byggðist hún meðal annars á grein sem má finna á vef Samtaka atvinnulífsins.

Þar kemur fram meðal annars að fjöldi íbúa á eftirlaunaaldri kemur til með að tvöfaldast á næstu fjórum áratugum í hlutfalli við fólk á vinnumarkaðsaldri ef við getum kallað það svo, það er að segja í Evrópu. Vegna þessa munu útgjöld vegna heilbrigðis- og lífeyrismála stóraukast og Framkvæmdastjórn ESB áætlar að þau muni aukast að jafnaði 3.4% af landsframleiðslu á ári, 2.3% vegna lífeyris og 1.1% vegna heilbrigðis og umönnunar aldraðra. 

Verg landsframleiðsla á Íslandi í krónum talið var 1.537.106.000.000 (rúmlega 1.537 milljarðar ISK). Ef við tökum lífeyrinn út og reiknum bara með heilbrigðismálum og umönnun aldraðra þá gæti kostnaðurinn verið um það bil 1.7 milljarður ISK sem hann hækkar ár frá ári. Heildarútgjöld til þjónustu vegna aldraðra í árslok 2010 var 7.209.000.000 kr (rúmlega 7 milljarðar ISK).

Í framhaldinu af þessu fór ég á vef Hagstofu Íslands og kannaði fjölda aldraðra á Íslandi. Í ársbyrjun 2010 voru íslendingar 65 ára og eldri 38.069 manns, þar af voru 3.079 manns sem þurftu að leita til hjúkrunar- og dvalarheimila eða á öldrunar- og hjúkrunarlækningarými sjúkrahúsanna, hlutfall þeirra af heildarfjölda einstaklinga yfir 65 ára aldri er því 8%.

Ef við gefum okkur að þetta hlutfall muni haldast óbreytt (8%) og heimfærum það upp á mannfjöldaspá Hagstofu Íslands, þá má áætla að fjöldi þeirra sem þurfa að leita til öldrunar- og hjúkrunarlækningarýma og dvalarheimila verði hátt í 8.000 manns árið 2060, miðað við að fjöldi íslendinga 65 ára og eldri verða 110.964.   

Hafi menn haft ærna ástæðu til þess að kvarta undan ICESAVE-reikningnum á sínum tíma, þá er komin hér nægjanleg góð ástæða til þess að hafa verulegar áhyggjur af framtíð hagkerfis Íslands.

En hvað er ég að tuða, tómstunda- og félagsmálafræðingurinn um hagtölur og hagkerfi Íslands?

Ástæðan er einfaldlega sú að með þátttöku í  heilbrigðum skipulögðum tómstundum viðheldur maður félagslegri færni, viðheldur andlegu og líkamlegu heilbrigði og þar með er kannski hægt að minnka líkurnar á því að maður þurfi á dýrri þjónustu á að halda þegar á efri árin eru komið.

Grískir heimspekingar forðum daga bentu á að ef það væri vinnan sem göfgaði manninn, þá væru það tómstundirnar sem mótuðu hann. Það er, hvernig einstaklingurinn nýtir frítíma sinn, getur haft gríðarleg áhrif á hvernig hann mótast sem samfélagsþegn. Lausnin er því að tómstundamennta þjóðina með því markmiði að auka ánægju hvers og eins einstaklings í frítíma þeirra. 

Með hugtakinu tómstundamenntun er átt við ferli sem á að leiða til þess að einstaklingurinn nái að hámarka ánægju sína í tómstundum sínum. Það er að segja renna styrkari stoðum undir einstaklinginn þannig að hann geti valið sér tómstund við hæfi og þroskast á þann veg að útkoman verði öllu samfélaginu til góða á endanum. Koma ætti í námsskrá grunnskólanna tómstundamenntun. Í gegnum tómstundamenntun má t.d. auka trúnna á sjálfan sig og eigin getu, sem gerir manni jafnvel kleift að standast ýmsar freistingar sem eru í boði í samfélaginu í dag og ógna jafnvel velferð þess. Tómstundamenntun getur líka nýst við starfslok síðar á ævinni, þegar maður stendur frammi fyrir þeim tímamótum að hafa allt í einu nægan tíma til þess að gera allt sem manni langar til að gera, en hefur ekki hugmynd um hvað manni langar eða hvað er í boði.

Tómstunda- og félagsmálafræðingar á Íslandi telja nú vel fyrir hundraðið. Er ekki kominn tími á að nýta sér þeirra sérþekkingu?

Hvað er tómstunda- og félagsmálafræði?

Það er ekki úr vegi fyrst maður er rétt að klára fimm ára háskólanám (3 ár B.A. og 2 ár M.Ed) í tómstunda- og félagsmálafræði að velta fyrir sér svarinu við þeirri spurningu sem dynur á mann á mannamótum, hvað er tómstunda- og félagsmálafræði?

Áður en spurningunni verður svarað verður að byrja á því að útskýra hvað tómstundir og tómstundastarf er og tilurð þess náms. Tómstundir er skilgreint sem sá tími sem maður eyðir í skipulagt starf eða afþreyingu og fer fram í frítíma hvers og eins. Frítími er aftur á móti sá tími sem maður er ekki að sinna vinnunni sinni eða (skyldu)námi og uppfylla líkamlegar og andlegar þarfir, eins og að matast, sofa, þrífa sig og sinna heilsunni (Vanda Sigurgeirsdóttir, 2010).

Síðan angar iðnbyltingarinnar náðu til Íslands og gerðu meðal annars út af við þá baðstofumenningu sem var við lýði áratugum saman frá upphafi Íslandsbyggðar, þar sem heilu kynslóðirnar eyddu kvöldunum við allskyns handavinnu, húslestur, spil og söng, þá hefur frítími fólks aukist og þá sérstaklega yngstu kynslóðarinnar sem áður fyrr tók til hendinni við húsverkin til jafns við þá fullorðnu. Við það að flytjast í þéttbýli þá myndaðist tómarúm sem umlukti börn og unglinga. Koma þurfti upp húsnæði og útvega fullorðna fólkinu atvinnu og var það í algerum forgangi vegna breyttra aðstæðna í þjóðfélaginu. Menntamál voru því sett í þriðja sæti, þó það ofarlega eingöngu vegna þess að við að borgarvæðast krafðist nýrrar þekkingar og vinnubragða. Allt annað sat á hakanum og þar á meðal ungviðið sem var hvernig sem á það er litið, afgangsstærð í samfélaginu. Í síbreytilegum heimi þar sem stefnubreyting verður daglega, einfaldlega það sem er „inn“ í dag er „út“ á morgun, eiga þeir sem eldri eru, erfitt með að fylgja þeirri þróun og eru jafnan mörgum skrefum á eftir. Það sem liggur þar að baki er að æska uppalenda er í raun og veru úrelt fyrirbrigði þegar kemur að uppeldi þeirra eigin barna. Ekki er hægt að heimfæra reynslu og þekkinguna yfir á næstu kynslóð, því í nútímaþjóðfélagi gerast hlutirnir hratt og nýjar hættur leynast víða sem hugsanlega voru ekki áður. Sem svar við þeirri þróun var komið á fót sérstökum félagsmiðstöðvum unglinga og var litið á þær sem visst öryggistæki, þar sem hægt væri að hafa eftirlit með unglingunum og beina þeim á heilbrigðari og skynsamari brautir (Árni Guðmundsson, 2006).

Með tilkomu iðnbyltingarinnar breyttist líf fólks. Í stað þess að vinna hátt í 70 stunda vinnuviku, þá er normið í dag 35 - 40. Tilkoma alls kyns tækni, tækja og tóla varð til þess að létta mannshöndinni verk sem áður voru erfið og tóku mikinn tíma, þar með talið heimilisstörf. Lífsgæði fólks jókst og t.d. má nefna að í Bandaríkjum Norður-Ameríku þrefaldaðist fjöldi þeirra sem voru á eftirlaunaaldri eftir aldamótin 1900 (Leitner og Leitner, 2003). Þess má geta að í framhaldi af því að ef mannfjöldaspá Hagstofu Íslands stenst, þá er áætlað að fjöldi íslendinga á eftirlaunaaldri verði hátt í 100.000 árið 2060 (Hagstofa Íslands. e.d).

Samkvæmt Weiskopf (1982) þá eyðir meðalmaður hátt í 27 árum af ævi sinni í tómstundir, það er að segja ef við miðum við að meðalmaðurinn nái 70 ára aldri. Af þessum 27 árum eyðir hann síðan um það bil 10 árum í sjónvarpsgláp og fyrst við erum farin að tala um sjónvarpsgláp, þá eyða börn á aldrinum 2 - 5 ára 25 - 32 klukkustundum á viku fyrir framan sjónvarpið (Pawlowski, 2000).

Ekki hefur verið um það deilt að hófleg líkamsrækt hressir mannsins hjarta og varla væri líkamsrækt innleidd í námsskrá grunn- og framhaldsskóla á Íslandi sem og annars staðar í hinum siðvædda heimi ef svo væri ekki. Það á engu síður við um tómstundir og tómstundastarf ýmis konar. Rannsóknir hafa sýnt fram á það að þátttaka í skipulögðu tómstundastarfi getur haft góð áhrif á heilsu fólks, bæði andlega og líkamlega (Caldwell, 2005, Siegenthaler, 1997). Skipulagt tómstundastarf hefur einnig forvarnagildi gagnvart unglingum (Þórólfur Þórlindsson et al, 1998).  

Af þessu má sjá að skipulagt tómstundastarf er vel til þess fallið til þess að auka almennt heilbrigði fólks og lífshamingju til lengri tíma litið. En til þess að þeim markmiðum sé náð þá hefur myndast þörf fyrir fagfólk sem sérhæfir sig í vettvangi frítímans og nám í tómstunda- og félagsmálafræði er eitt svar við þeirri þörf. Í boði er nám í tómstunda- og félagsmálafræðum við Menntavísindasvið Háskóla Íslands og skiptist í þriggja ára B.A.-nám og í framhaldi af því tveggja ára M.Ed.-nám. Tómstunda- og félagsmálafræðin er í raun og veru þverfaglegt nám og eru mörg námskeið sameiginleg með öðrum námsleiðum, t.d. kennaranámi og þroskaþjálfanámi. Námið inniheldur sálfræði, siðfræði, aðferðafræði ýmis konar, félagsfræði, verkefna- og viðburðastjórnun, stjórnun og rekstur, útivist og útinám, fyrir utan sjálfa tómstundir barna, unglinga og aldraðra svo fátt eitt sé nefnt. Í boði er bæði staðnám og fjarnám fyrir þá sem kjósa að sitja námið meðfram vinnu.

Vonandi er einhver aðeins vísari um hvað er tómstunda- og félagsmálafræði eftir þennan lestur. 

Heimildir

Árni Guðmundsson (2006). Saga félagsmiðstöðva í Reykjavík 1942-1992.  Hafnarfjörður: höf.

Caldwell, L.L. (2005): Leisure and health: why is leisure therapeutic?, British Journal of Guidance & Counselling, 33:1, 7-26. Sótt þann 29. maí 2013 af http://dx.doi.org/10.1080/03069880412331335939

Hagstofa Íslands. (E.d). Mannfjöldaspá sótt 29. maí 2013 af http://www.hagstofa.is/?pageID=2593&src=/temp/Dialog/varval.asp?ma=MAN09010%26ti=Sp%E1+um+mannfj%F6lda+eftir+kyni+og+aldri+2011%2D2060++++++++%26path=../Database/mannfjoldi/mannfjoldaspa2010/%26lang=3%26units=Fj%F6ldi 

Leitner, M. J. og Leitner, S. F. (2003). Leisure enhancement. Binghamton, NY : Northam :: Haworth ; Roundhouse.

Vanda Sigurgeirsdóttir. (2010). Skilgreining á hugtakinu tómstundir. Ráðstefnurit Netlu – Menntakvika 2010. Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Sótt þann 29. maí 2013 af http://netla.khi.is/menntakvika2010/025.pdf

Pawlowski, C. (2000). Glued to the tube: The threat of television addicttion to today's family. Naperville, IL: Sourcebooks, Inc

Siegenthaler, K. L. (1997). Health benefits of leisure, Parks and recreation, 32(1), 24, 26, 28, 30-31 

Weiskopf, D. (1982). Recreation and leisure: Improving the quality of life. Boston: Allyn and Bacon

Þórólfur Þórlindsson, Inga Dóra Sigfúsdóttir, Jón Gunnar Bernburg og Viðar Halldórsson. (1998). Vímuefnaneysla ungs fólks : umhverfi og aðstæður. Reykjavík: Rannsóknastofnun uppeldismála- og menntamála.  

Uppruni hljóðsjárinnar

Ekki er hægt að fjalla um tækninýjungar sem hafa auðveldað skipstjórum lífið án þess að minnast á tilkomu hljóðsjárinnar sem betur er þekkt á meðal íslenskra sjómanna sem "ASDIC" sem er skammstöfun á "AntiSubmarine Detection Investigation Committee" sem var nefnd á vegum breska sjóhersins og sá um eins og nafnið gefur í skyn að finna kafbáta. Sá bandaríski kom með sitt eigið nafn á sama fyrirbæri (sem þeir nota bene fengu gefins frá þeim bresku) og nefndu það SONAR. Þeim sem hafa blæti fyrir skammstöfunum er bent á að SONAR er skammstöfun fyrir "SOund Navigation And Ranging."

Virkni tækisins er ekki ósvipuð dýptarmæli, nema í stað þess að geta bara mælt botninn beint fyrir neðan skipið, þá er hægt að mæla allt í kring eftir því hvernig maður stillir botnstykkið. Hér má sjá stutt myndband sem útskýrir virknina og hvernig vísindamenn nota tækið til þess að kortleggja sjávarbotninn og allt sem finnst á milli botns og yfirborðs sjávar.

Forsögu hljóðsjárinnar má rekja allt til ársins 1822 er Daniel Colloden gerði tilraunir til þess að mæla hraða hljóðs neðansjávar á Genfarvatni í Sviss. Tækin sem hann notaði til tilraunarinnar var einfaldlega bjalla sem slegið var í neðansjávar sem hékk neðan úr báti og míkrafóns sem nam hljóðið frá öðrum báti. Hér má sjá einfalda teikningu af efnivið tilraunarinnar.

Víkur nú sögunni til ársins 1912 er Lewis nokkur Richardson, sem var allt í senn, stærðfræðingur, eðlisfræðingur, veðurfræðingur, sálfræðingur og friðarsinni  gerði tilraunir til þess að finna ísjaka með hljóði neðansjávar en kveikjan að þeirri uppfinningu var einmitt Titanic slysið. Þeir sem til þekkja vita að Titanic sökk eftir árekstur við ísjaka. Upprunalega byggðist hans uppfinning á því að finna ísjakana með því að senda hljóðbylgu í gegnum andrúmsloftið og hlusta eftir bergmálinu en breytti henni fljótlega þannig að í stað þess að senda hljóðbylgju í gegnum andrúmsloftið, þá valdi hann að gera það neðansjávar. Þar með var hljóðsjáin brátt að veruleika og mátti þar þakka áhuga sjóherjum, sér í lagi þess breska sem þurftu bráðnauðsynlega að finna kafbáta og sökkva þeim í fyrri heimstyrjöldinni.

Paul Langévin varð sá næsti til þess að taka við keflinu, en í kringum árið 1916 tókst að hanna tæki sem gat numið hljóð sjávarbotninum og járnstykki á 200 metra dýpi. Tveimur árum seinna gat hann numið bergmál frá kafbáti á 1500 metra dýpi. Galli var þó á þessari gjöf Njarðar að á þessum tíma ekki var um senditæki að ræða, heldur eingöngu hlustunartæki. Það var ekki fyrr en við lok fyrri heimstyrjaldarinnar að honum tókst að senda út hljóðmerki ásamt því að hlusta á bergmálið. Þó svo að hans uppfinningar hafi ekki hjálpað miklu í fyrri heimstyrjöldinni, þar eð þær komu of seint, þá urðu þær mikilvægar þegar fram í dró og byggist sú hljóðsjártækni sem þekkist enn í dag á hans vinnu.

Það var ekki fyrr en um miðja 19. öld að Íslendingar fengu veður af þessu undratæki. Fyrsta íslenska skipið sem var búið hljóðsjá var varðskipið (Gamli) Ægir, en það var sett í skipið árið 1953 og fylgdu nokkur íslensk fiskiskip í kjölfarið. Ekki fylgdu nein kraftaverk þessu undratæki fyrst um sinn þar sem kunnáttuna vantaði. Nokkrir skipstjórar náðu þó einhverjum árangri með Eggert Gíslason, kunnan aflaskipstjóra á Víði II GK 275 frá Garði, fremstan í flokki.

Árið 1953 var ekki við lýði kvótakerfi á Íslandi.

Sam Tillen svarað

Enski knattspyrnumaðurinn Sam Tillen kemur oft og iðulega með góða pistla á www.fotbolti.net  og gaman hefur mér fundist að lesa pistlana hans hingað til. Þó verð ég að fetta fingur út í síðasta pistil hans að knattspyrnumenn séu ekki fyrirmyndir annarra og sér í lagi barna „og setja ekki staðal í siðferðiskennd“ (Tillen, 2012) þegar á það var minnst í breskum sjónvarpsþætti, að oflaunaðir og [fordekraðir] knattspyrnumenn höguðu sér eins og hálfvitar innan sem utan vallar þegar þeir í raun og veru ættu að gera sér grein fyrir því að þeir væru einmitt fyrirmyndir.

Þegar kemur að uppeldi barna þá hefur allt áhrif, bæði góð eða slæm, hvaða nafni sem það gegnir. Menn og konur sem hafa knattspyrnu (og öðrum íþróttum) að aðalatvinnu eru (því ver og miður í mörgum tilfellum) fyrirmyndir barna og unglinga rétt eins og allar aðrar hliðar margbreytileika lífsins. Sam Tillen tekur sem dæmi Paul nokkurn Gascoigne í pistli sínum, enskan atvinnumann í knattspyrnu, sem sinn innblástur en samt þó ekki sem eiginlega fyrirmynd (Tillen, 2012).

Gazza eins og hann var kallaður, var jafnþekktur fyrir slæmu hliðar sínar rétt eins og að eltast við leðurtuðruna, sem margir elska að annað hvort að gera (hvort sem þeir fá borgað fyrir það eður ei) eða að horfa á atvinnumenn gera það (og jafnvel borga fyrir það mánaðarlaun sín). Gazza hóf feril sinn sem atvinnumaður í unglingaliði Newcastle 1983 þá 16 ára gamall. Eitthvað sem gamall kennari hans sagði að möguleikarnir á því að það gerðist væru einn á móti milljón (Gascoigne og  Davies, 2004). 

Þrátt fyrir að vera ungur að aldri þá var Gazza hokinn af reynslu og henni ekkert endilega svo góðri og gæfulegri. Heimilisaðstæður voru ekki góðar, fjölskyldan bjó þröngt í húsnæði á vegum borgarinnar, flutti oft og því miður var fjölskyldan ekki laus við heimilisofbeldi. Faðir hans varð óvinnufær vegna heilablóðfalls og Gazza varð vitni að því þegar yngri bróðir eins vinar hans lést þegar ekið var á hann. Fyrsta áfengissopann smakkaði hann 14 ára gamall og varð veikur af og lofaði sjálfum sér að smakka aldrei áfengi aftur, loforð sem hann náði að halda í heil fjögur ár. Ekki leið á löngu að hann var farinn að stela úr búðum til þess að geta fjármagnað fíkn sína í spilakassa og á einhverjum tímapunkti greindist hann með þráhyggjuröskun. Þrátt fyrir þessi áföll var hann fjandi góður í knattspyrnu, sérstaklega á sínum yngri árum og þar með væntanlega mörgum fyrirmynd og innblástur en er á ferilinn leið hallaði undan fæti hjá honum og þekktari varð hann fyrir ofbeldi og misnotkun áfengis og eiturlyfja meðal annars (Stewart, 2008). Væntanlega þá blásið fáum byr undir brjóst með þeirri hegðun sinni, en engu að síður, viss fyrirmynd.

Sam Tillen benti á að hann hafi notið góðs af því að eiga foreldra sem kenndu honum að þekkja muninn á réttu og röngu og nefnir að „ekki eitt augnablik hugsaði ég um að apa þetta upp eftir honum“, þrátt fyrir að hann hafi sótt innblástur til Gazza (Tillen, 2012). En því miður, búa ekki öll börn svo vel að eiga góða foreldra sem geta kennt börnum sínum góða siði, hvað sé rétt og hvað sé rangt og þar fram eftir götunum. Börn sem fæðast í þennan heim geta lent í því að eiga óhæfa foreldra, eða þá að foreldrar vilja þau ekki og gefa þau til ættleiðingar eða yfirgefa þau jafnvel síðar meir á lífsleiðinni. Slys geta gerst og foreldrar falla frá um aldur fram frá börnum sínum og svo fram eftir götunum. Sorglegt en engu að síður staðreynd.

Börn læra það sem fyrir þeim er haft og hvað ungur nemur, gamall temur. Þessi tvö spakmæli sem má finna reglulega í páskaeggjum ár hvert eru sígild og eiga alltaf við. Hvort sem maður á góða foreldra eða ekki, eða foreldra yfir höfuð. Ef foreldra skortir þá leitar maður einfaldlega annað og þá væri nú gott ef það væru til góðar fyrirmyndir til þess að líta upp til, líka í atvinnumennsku í knattspyrnu. Það þarf nefnilega heilt þorp til þess að ala upp barn og keðjan verður aldrei sterkari en veikasti hlekkurinn í henni leyfir.

Það ættu hálaunaðir sem illa launaðir atvinnumenn, læsir sem ólæsir, í knattspyrnu að huga að, áður en þeir gera einhvern skandal af sér, innan vallar sem utan.

Heimildir  

Gascoigne, P. og Davies, H. (2004). Gazza : my story. London :: Headline.

Stewart, R. (2008). The life and times of Paul Gascoigne - Telegraph.  af http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2292333/The-life-and-times-of-Paul-Gascoigne.html

Tillen, S. (2012). Fótboltamenn eru ekki fyrirmyndir barna. 2012(24. júlí).  af http://www.fotbolti.net/fullStory.php?action=viewStory&id=130085

Uppruni dýptarmælisins

Ein mikilvæg uppfinning á rafeindasviðinu og snerti sjómenn var dýptarmælirinn. Áður fyrr þegar hans naut ekki við þurfti að lóða dýpið og var það gert á þann hátt að lóði var einfaldlega hent útbyrðis, oftast fyrir framan miðju skips, með áfastri taug sem var með hnútum með vissu millibili.

Þegar lóðið staðnæmdist við botninn þá var það einfaldlega dregið upp aftur og taldir hve margir hnútar voru á línunni sem útbyrðis fór. Oftar en ekki var dýpið mælt í föðmum (e. fathoms) en það er lengdin á milli tvegga útréttra handa á fullorðnum karlmanni og var lengdin stöðluð við sex fet.

Þegar veiðarfæri voru lögð t.d. net eða lína, þá þurfti að stöðva lögn til þess að mæla dýpið, það er að segja ef lagt var í halla á sjávarbotninum, eins og má lesa hér. Gat þessi verknaður verið ærið tímafrekur sérstaklega ef um mikið dýpi væri að ræða.

Bandaríski tveggja stjörnu aðmírálinn (e. rear admiral) Charles Dwight Sigsbee starfaði á árunum 1875 - 1878 á sjómælingaskipi Bandaríska sjóhersins Blake og á þeim tíma hannaði hann dýptarmælir sem var gufuknúinn og var dýptarmælirinn kenndur við hann. Fyrir utan gufuaflið til þess að taka við erfiðinu af mannshöndinni, þá notaðist Sigsbee við grannan stálvír sem var afurð samstarfs Sigsbee við Alexander Agassiz sem meðal marga afreka átti koparnámur í Michigan og tókst að sannfæra menn um að það væri miklu hentugra að nota stálvír í stað tógs sem unnið var úr hampi. Ekki var þessi uppfinning sérlega handhæg fyrir aðra en sjókortagerðamenn eins og má sjá á þessari mynd. Samt sem áður var þessi aðferð notuð næsta hálfa áratuginn við sjókortagerð.

Það var ekki fyrr en árið 1923 að næsta stig dýptarmælinga varð að veruleika. Nefnilega að gera mælingarnar þráðlausar. Franskir vísindamenn höfðu reyndar tekist að mæla dýpi árið 1919 með því að senda rafbylgju neðansjávar og mæla hve hratt bergmálið komi til baka en sú aðferð hefur lítið breyst síðan þá, þó svo að tæknin til þess að framkalla dýpið síðan á læsilegt form hafi breyst í tímanna rás.

Bandaríski uppfinningamaðurinn Dr. Harvey Heyes hannaði búnað sem mældi dýpið og var sjómælingaskipið Guide fyrir valinu, en það var útbúið bæði þráðlausa Heyes dýptarmælinum og Sigsbee þeim sem notaðist við stálvír og lóð. Var haldið í Norður-Kyrrahafið í gegnum Panamaskurðinn og meðfram Mexíkó og á leiðinni voru gerðar samanburðarrannsóknir milli aðferðanna beggja allt frá 100 - 4617 faðma dýpi og reyndust þær afar mikilvægar til þess að geta mælt hraða hljóðsins í gegnum sjóinn.

Á næstu fáu árum voru öll skip í eigu bandaríska sjóhersins útbúin með Heyes dýptarmæli. Ekki var þó lengi við stöðvað við framþróun á dýptarmælingum og tók Dr. Herbert Grove Dorsey við keflinu og tókst að þróa dýptarmæli sem gat mælt á grunnslóð og var það lítill um sig að hægt væri að setja í lítil skip, eitthvað sem ekki var hægt áður. Nema þá með gamla góða handlóðinu. Um byrjun síðari heimsstyrjaldar voru öll skip sjóhersins bandaríska, stór og smá útbúin dýptarmæli.

Á svipuðum tíma þá var einungis eitt íslenskt skip útbúið dýptarmæli en það var togarinn Garðar GK. Íslenska kvótakerfið var ekki við lýði árið 1930.